İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Doğa
  3. Toryum Rezervi Türkiye’nin Enerji İhtiyacı

Toryum Rezervi Türkiye’nin Enerji İhtiyacı

A8C183EC-34F5-4B14-91FE-2ED7C6BD586A

BİLİM İNSANLARI, “SADECE ISPARTA’DAKİ 20 BİN TONLUK TORYUM REZERVİ, TÜRKİYE’NİN 100 YILLIK ENERJİ İHTİYACINI KARŞILAR”

Fizik profesörleri Prof. Dr. Metin Arık, Prof. Dr. Saleh Sultansoy, Prof. Dr. M. Atıf Çetiner, Doç. Dr. Abdüllatif Çalışkan, Dr. Umut Kaya, Isparta’da 2007 yılındaki tayyare kazasında yaşamını kaybeden Prof. Dr. Engin Arık’ın, Türkiye’de ilk kez gündeme getirmiş olduğu toryum, Türk Hızlandırıcı Kompleksi (TAC), Türk Bilim Kenti benzer biçimde projelerinden oluşan ‘Yeşil Nükleer Enerji’ üstüne ortak bir emek verme gerçekleştirmiş oldu.

PROFESÖR ARIK’IN RÜYASI

Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinde vazife icra eden bilim adamları tarafınca hazırlanan çalışmada, proton hızlandırıcıya dayalı toryum yakıtlı enerji sistemi ele alındı.
Bilim adamları, Türkiye’nin varlıklı toryum rezervlerine hızlandırıcı teknolojisi eklenebilirse ülkemizin ve hatta dünyanın enerji problemini çözebileceğini, böylece Prof. Dr. Engin Arık’ın rüyasının gerçeğe dönüşeceğini altını çizdi.

CERN’DEKİ DENEYLERDE GÖREVLİ

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) evrenin sırrını keşfetmek için tasarlanmış ATLAS deneyi, LHeC büyük hadron elektron çarpıştırıcısı ve FCC gelecek dairesel çarpıştırıcı projelerinde görevli Prof. Dr. Saleh Sultansoy, çalışmanın içinde ne olduğu hakkında data verdi. TOBB ETÜ Araç-gereç Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Kısmı’nden Prof. Dr. Sultansoy, “Engellenerek yarım kalan TAC projesi yardımıyla ‘maddenin kudret’i zerriyesi’ Türkiye ve genel olarak bu coğrafyada da irdelenecekti. Proje gerçekleşseydi, Türkiye bu alanda bölgesel albeni merkezi ve küresel albeni merkezlerinden biri olacaktı” dedi.

EA VEYA ADS TEKNOLOJİ

21’inci yüzyılın stratejik teknolojileri içinde mühim yere haiz parçacık hızlandırıcılarının bilim, teknoloji, tıp ve sanayinin birçok alanında kullanıldığına işaret eden Prof. Dr. Sultansoy, “Ülkemiz açısından kim bilir en mühim kullanım alanı ise Nobel Ödülü sahibi Carlo Rubbia’nın önderliğinde 1990’larda CERN tarafınca tavsiye edilen, Enerji Yükselteci (Energy Amplifier-EA) yada Hızlandırıcı Sürümlü Sistem (Accelerator Driven System-ADS) teknolojisidir” dedi.
TORYUMDAN NÜKLEER YAKIT
Dünyanın artan enerji ihtiyacını karşılamak için geleneksel nükleer reaktörlere alternatif olarak geliştirilen bu hızla gelişen teknolojinin bilhassa son yıllarda büyük aşama kaydettiğini belirten Prof. Dr. Sultansoy, “Toryumu nükleer yakıt olarak kullanmaya imkân sağlayacak bu teknoloji Türk kamuoyunun gündemine, 2007’de elim bir tayyare kazasında kaybettiğimiz Prof. Dr. Engin Arık’ın 2002’de basına verdiği söyleşiyle taşınmıştı” dedi.

ULUSAL PROGRAM ŞART

Son yıllarda başta Belçika, Çin ve Hindistan olmak suretiyle birçok ülkede bu mevzuda ulusal programlar başlatıldığını kaydeden Prof. Dr. Sultansoy, internasyonal işbirlikleri oluşturulduğunu da ekledi. Prof. Dr. Sultansoy, “Ülkemizin de en kısa zamanda ulusal bir program başlatması ve internasyonal işbirliklerine dahil olması koşul” dedi.

Sistemle ilgili data veren Prof. Dr. Sultansoy, “Bu sistemin geleneksel reaktörlerden en mühim farkı, nükleer süreci tetikleyen nötronların reaktörün haricinde proton hızlandırıcı kullanılarak üretilmesi. Bu yüzden de ilke olarak Çernobil’de yaşanmış olan türden kazaların olması mümkün değil. Öteki bir mühim avantaj da uzun ömürlü nükleer atıkların oldukca azca olmasıdır” diye konuştu.

DÜNYADAKİ TORYUM REZERVLERİ

OECD Nükleer Enerji Ajansı (NEA) ve Internasyonal Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) verilerine bakılırsa dünya toryum rezervlerinde ilk sırayı 846 bin tonla Hindistan’ın aldığını belirten Prof. Sultansoy, “744 bin tonla Türkiye ikinci, 606 bin tonla Brezilya üçüncü. Avustralya 521 bin, ABD 424 bin, Mısır’da 380 bin ton olarak sıralanıyor. Türkiye’de meydana getirilen araştırmalara bakılırsa ise IAEA’nın verilerinin oldukca daha üstünde toryum rezervi olduğu tahmin ediliyor” diye konuştu.

YÜZDE 20’Sİ TÜRKİYE’DE

Türkiye’de Eskişehir- Sivrihisar bölgesinde 380 bin ton toryum rezervi tespit edildiğini kaydeden Prof. Dr. Sultansoy, “Ek olarak Malatya-Kuluncak bölgesinde havadan ön arama yapılmış, fakat biriki tespitine yönelik emek verme yapılmamıştır.
Profesör Carlo Rubbia’nın; 1990’lardan itibaren yapmış olduğu sunumlarda Türkiye’nin toplam toryum rezervinin 880 bin ton (dünya toryum rezervinin yüzde 20’si) civarında olduğu belirtilmektedir. Son bulgular Rubbia’nın görüşünü desteklemektedir. Yalnız Isparta Aksu bölgesinde tespit edilen 20 bin ton üstündeki toryum rezervi, Türkiye’nin 100 yıl süresince enerji ihtiyacını karşılar. Bu bölgedeki toryum, Sivrihisar rezervlerinden değişik olarak, oldukca daha kolay işlenebilir niteliktedir” dedi.

KALICI EKONOMİK VE STRATEJİK BİR DEĞER

Bilim adamlarının ortak çalışmasında, hızlandırıcı sürümlü toryum yakıtlı sistemlerin, gelecekte en mühim enerji kaynaklarından biri olacağı vurgulandı. Fosil yakıt rezervleri tükendikçe petrol ve öteki konvansiyonel enerji türlerinin fiyatının artmaya devam etmesi sebebiyle ADS teknolojisinin en ucuz ve en güvenli enerji üretim mekanizmalarından biri olmasının kaçınılmaz olduğu kaydedildi. Gelecekte bir ülkenin hem toryum rezervlerine hem de onu güvenle kullanacak, kendi ürettiği ADS teknolojisine haiz olmasının, kalıcı bir ekonomik ve stratejik kıymet oluşturacağına dikkat çekildi.

ADS TEKNOLOJİSİ ACİLEN BAŞLATILMALI

Projede, yapılması ihtiyaç duyulan uygulamalara da tüm teknik ayrıntılarıyla yer veriliyor. Dünyadaki tahmin edilen toryum rezervinin ortalama beşte birinin Türkiye’de bulunmuş olduğu göz önüne alınırsa, ADS teknolojisi ile ilgili AR-GE çalışmalarının acilen başlatılması gerekliliği vurgulandı.

YÜZYILLAR BOYUNCA KARŞILAYACAK MİKTARDA

AR-GE çalışmalarının nükleer reaktör ve proton hızlandırıcı teknolojilerini içermesi gerektiği belirtilen çalışmada, “GeV enerjili yüksek akımlı proton hızlandırıcının kurulmasını öngören ulusal bir programın gerçekleştirilmesi, ülkemizin enerji gereksinimini karşılamasının yanı sıra, bilim ve hızla gelişen teknolojinin birçok alanında kullanılan nötron spallasyon kaynağına da haiz olmamızı elde edecektir. Türkiye’deki toryum rezervinin ülkemizin enerji ihtiyacını yüzyıllar süresince karşılayacak oranda olduğu unutulmamalıdır” denildi.

Yorum Yap

Yorum Yap