Müslüman Bilim Adamı İbnü’l Heysem Kimdir?

0
9

Müslüman Bilim Adamı İbnü’l Heysem Kimdir?

Dünya zamanı süresince “Optiğin babası” olarak ün salmış, İslam tarihinde büyük bir alim, fizikçi ve tüm çağları aşmış optik buluşuyla İbnü’l Heysem, gökbilimci, matematikçi ve hem de tıp bilginidir.

Batı dünyasında Alhazen, Alhacen yada Avenetan, Avennathan adlarıyla bilinir. Büyük bir şöhrete haiz olması durumunda hayatına dair kafi data yoktur. İbn Ebû Usaybia, onun 417’de (1026) altmış üç yaşlarında iken yazıya döktüğü müellif hattı otobiyografik bir risâlesini bularak emek harcama seçimi, uyguladığı yöntem, o tarihe kadar okumuş olduğu ve yazdığı eserler üstüne verdiği detayları günümüze aktarmıştır.

3A7F76FB 5D0C 4DB5 AA53 F451854DE882 - Müslüman Bilim Adamı İbnü’l Heysem Kimdir?
İbnü’l Heysem

Arap fizikçi, matematikçi ve felsefeci İbn-i Heysem, 965’te Basra’da dünyaya geldi, 1038-1040 yılları aralığında Kahire’de öldü. Fizik, matematik ve felsefe alanlarında emek harcamalar yapmıştır.

Öğrenimine Basra’da başladı. Zamanının yüksek din ve fen ilimlerini de burada öğrendi. Tahsilinin bir kısmını tamamladıktan sonrasında, Bağdat’a giderek bilhassa; matematik, fizik, mühendislik, astronomi, metalurji şeklinde pozitif bilimleri öğrenip, şöhrete kavuştu. Öğrendiklerini uygulama safhasına koymak için oldukca çaba gösterdi. Birçok mühim neticeler ve başarılar elde etti.

İbnü’l-Heysem’in Kitâbü’l-Menâẓır adlı kitabından gözün anatomisiyle ilgili bir çizimin de yer almış olduğu iki sayfa

Işığı keşfeden dahi: İbnü’l Heysem
İbn-i Heysem’in birçok bilimsel emek harcaması mevcuttur. Sadece göz ve ışık ile ilgili yapmış olduğu araştırmalar ve öne sürdüğü hipotezler Heysem’i büyük bir bilim insanı yapmış ve tarihe geçmesini elde etmiştir. O dönemlerde batılılar görme vakasını insanların gözlerinden çıkan ışınların ortamdaki nesnelere çarparak göze geri gelmesiyle gerçekleştiğini düşünüyorlardı. Heysem ise gökyüzünde görülen yıldızların gözlerden çıkan ışınların ulaşamayacağı kadar uzak mesafede bulunduğunu ve bu yüzden de gözlerden ışın çıkmadığını tam tersine ışığın nesnelere çarparak göze geldiği düşünüyordu. Şu sebeple Heysem ışığın oluşması için bir kaynak olması icap ettiğini oldukça iyi biliyordu ve gözün gerçeğe yakın biyolojik tasvirlerini yaptığından dolayı gözlerin bu şekilde bir kabiliyete haiz olmasını olanaksız buluyordu.

İbn-i Heysem, ışığın havada kırılmasıyla ilgili de birçok emek harcama gerçekleştirmiştir. Tek ve çift gözle görme mevzusunda çığır açan çalışmalara imza atmıştır. Işık ile ilgili bilimsel çalışmalarda karanlık oda kullanma fikrini ortaya atıp bunu da hayata geçiren ilk şahıs olmuştur.

2B7867B8 E825 4DB9 BF4B 76DB77449FD1 - Müslüman Bilim Adamı İbnü’l Heysem Kimdir?
İbnü’l Heysem

İbn-i Heysem ve Karanlık Oda Deneyi
İbn-i Heysem’in ışık ile ilgili yapmış olduğu çalışmalarda gerçekleştirdiği en mühim gözlem karanlık oda deneyidir. Bu deneyi yapmak için Heysem bigün çadırını güneşin yoğun olduğu bir zamanda uygun bir yere kurdu. Çadırın dışarıdan ışık alabilecek her noktasını kapattı ve tamamen karanlık bir oda oluşturdu. Hemen sonra bir noktada çadırda minik bir delik açtı ve ışık ışınları bu minik delikten içeri girmeye başladı. Çadırın iç tarafına ise dış ortam görüntüsü ters bir halde yansımış oldu. Bu ilk camera obscura kısaca karanlık oda isminde olan fotoğraf makinelerinin temel emek harcama prensibini oluşturan sistemdir.

Teleskoplarda ışığı toplayan bölümde büyük bir mercek vardır. Şu sebeple teleskop ile uzak noktaları görmek isteriz kısaca bu noktalardan gelen ışığın toplanıp görüntünün bizlere aktarılması gerekir. Işığı toplayan mercek ne kadar büyürse teleskopla daha uzak mesafeleri inceleyebiliriz. O yüzden yıldızları ve öteki galaksileri inceleyen teleskoplar oldukca büyük ışık toplaçlarına haizdir ve ışığı yakalayabilmeleri için aynı bölgeye bir süre odaklanmaları gerekir. Hubble teleskobu şeklinde büyük teleskoplar da evrendeki öteki galaksileri gözleye bilmemizi sağlayarak evreni anlamamıza destek oluyorlar.

Kısacası, çadırın içinde başlamış olan bir görüntü ile evrenin en uzak noktalarını görebilmemizi elde eden teknolojiye gelmemizi İbn-i Heysem’e borçluyuz.

1BEBE291 FB97 4057 978C C5B6E478ADAA - Müslüman Bilim Adamı İbnü’l Heysem Kimdir?
İbnü’l Heysem

Bir bilim insanının yazdıklarını inceleyen ve amacı gerçek gerçeği öğrenmek olan kişinin görevi; kendisini tüm okuduklarının düşmanı haline getirmesi ve ona her yönden saldırmasıdır. Bu eleştiri incelemesini yaparken kendinden dahi şüphelenmeli ki önyargı ve hoşgörüye kapılmasın.

İbn-i Heysem

DİRİLİŞ POSTASI

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz